เก็บรักษายาอย่างไรให้เหมาะสม

ยารักษาโรคเป็นหนึ่งในปัจจัย 4 ที่จะช่วยบรรเทาอาการเจ็บป่วยหรือรักษาให้หายขาดจากโรคต่างๆได้ ซึ่งแน่นอนว่าการจ่ายยาของแพทย์แต่ละครั้งในไม่ได้จ่ายสำหรับการกินแค่ครั้งเดียว ดังนั้นการจัดเก็บยาที่ถูกวิธีจะช่วยให้คงสภาพและสรรพคุณของยาได้ดียิ่งขึ้น 

ปัจจัยที่ส่งผลต่อยา

1. แสงแดด 

แสงแดดนั้นเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อสรรพคุณของยาบางชนิด  จะทำให้ตัวยาเกิดการเสื่อมสภาพ จึงไม่ควรเก็บยาให้โดนแสงแดด และไม่แกะเม็ดยาออกจากภาชนะบรรจุเดิมของยาโดยที่ยังไม่ต้องการใช้ เพราะเมื่อแกะยาแล้ว ยาจะมีโอกาสโดนแสงทำให้ยาเสื่อมสภาพได้

2. อุณหภูมิ

อุณหภูมิสูงหรือต่ำเกินไปจะมีผลต่อคุณภาพของยาได้ โดยทั่วไปมักให้เก็บยาที่อุณหภูมิห้อง คือ อุณหภูมิประมาณ 18 -25 องศาเซลเซียส แต่ยาบางชนิดอาจระบุให้เก็บในตู้เย็น โดยเก็บในตู้เย็นช่องธรรมดา ไม่เก็บไว้ที่ช่องแช่แข็งหรือที่ฝาตู้เย็น เพราะเมื่อเราเปิด-ปิดตู้เย็น อาจทำให้อุณหภูมิแกว่งขึ้นลงได้

3. อากาศ

ในอากาศมีก๊าซต่างๆ นั้นสามารถเร่งให้ยาเสื่อมสภาพได้เร็วขึ้น ดังนั้นจึงควรเก็บยาในภาชนะที่มีสามารถปิดสนิทมิดชิด และไม่แกะเม็ดยาออกจากภาชนะบรรจุเดิมของยาโดยที่ยังไม่ต้องการใช้

4. ความชื้น

ตัวยาหลายชนิดเมื่อเจอความชื้นตัวยาจะเกิดการสลายตัว และยาเม็ดส่วนใหญ่เมื่อโดนความชื้นจะมีผลต่อชั้นเคลือบเม็ดยาทำให้บวมหรือเกาะเป็นก้อนได้ ดังนั้นจึงไม่ควรเก็บยาในบริเวณที่มีความชื้นสูง และควรปิดฝาขวดยาให้สนิททุกครั้ง

วิธีการเก็บรักษายาที่เหมาะสม

1. เก็บยาในที่ที่อากาศถ่ายเทสะดวก ไม่อับชื้น และไม่มีแสงแดดส่องถึงโดยตรง

2. จัดเก็บยาแยกตามชนิดรูปแบบยาเตรียมได้แก่ ยาเม็ด ยาน้ำ และ ยาฉีด เป็นต้น โดยอาจเรียงตามตัวอักษร หรือ การออกฤทธิ์เพื่อให้ง่ายต่อการหายา  และควรเก็บยาอย่างเป็นสัดส่วนไม่ปะปนกัน

3. ตู้หรือลิ้นชักที่จัดเก็บยา ควรมีการติดชื่อยาไว้ที่หน้าตู้หรือหน้าลิ้นชักให้ชัดเจน เพื่อให้สะดวกในการค้นหาและหยิบใช้ยา

4. ยาที่มีภาชนะบรรจุคล้ายกัน หรือ มีหลายความแรง ไม่ควรจัดวางไว้ในสถานที่ที่ใกล้กันเพื่อป้องกันความเสี่ยงของการหยิบยาผิด หรือการคืนยาผิดช่อง

5. ยาที่อยู่ในรูปแบบแผง ควรจัดเก็บเป็นแผง ไม่ควรตัดหรือทำให้แผงชำรุด เพราะอาจทำให้ส่วนที่พิมพ์วันหมดอายุของยาบนแผงถูกตัดออกไป ยกเว้นกรณีจำเป็นที่ต้องจ่ายยาแบบไม่เต็มแผง

6. ยาเม็ดที่ตกพื้นหรือหกออกนอกภาชนะบรรจุ ไม่ควรนำมาใช้ต่อ